Διαδικτυακός εθισμός και Παιδικός / Εφηβικός Εγκέφαλος

natural antidepressants

Ο διαδικτυακός εθισμός συνιστά ένα κρίσιμο ζήτημα δημόσιας υγείας και ψυχικής ευημερίας, καθώς η έκθεση στο Διαδίκτυο παρουσιάζει συνεχώς αυξητικές τάσεις, ενώ η ηλικία έναρξης της πρώτης επαφής με τις ψηφιακές τεχνολογίες μειώνεται συνεχώς. Ο όρος «διαδικτυακός εθισμός» (ή Internet addiction disorder - IAD) αναφέρεται σε μια παθολογική και ανεξέλεγκτη χρήση του Διαδικτύου, η οποία μπορεί να επηρεάσει την καθημερινή ζωή, τις κοινωνικές σχέσεις και τις γνωστικές λειτουργίες (Kuss & Lopez-Fernandez, 2016).

Τι είναι ο Διαδικτυακός Εθισμός;
Ο διαδικτυακός εθισμός (Internet Addiction Disorder - IAD) χαρακτηρίζεται από παθολογική και ανεξέλεγκτη χρήση του Διαδικτύου που επηρεάζει αρνητικά την καθημερινή ζωή, τις κοινωνικές σχέσεις και τις γνωστικές λειτουργίες του ατόμου.

Βασικά ευρήματα των μελετών

1. Επιπτώσεις στη μνήμη και στην προσοχή:
Αρκετές μελέτες δείχνουν ότι η υπερβολική χρήση του Διαδικτύου, και ιδιαίτερα η ενασχόληση με τα κοινωνικά δίκτυα και τα βιντεοπαιχνίδια συνδέεται με μείωση της ικανότητας συγκέντρωσης, προβλήματα με την εργαζόμενη μνήμη (working memory), και επιδείνωση της προσοχής (Firth et al., 2019). Για παράδειγμα, οι χρήστες του Διαδικτύου που είναι υπερβολικά εκτεθειμένοι σε πληροφορίες μέσω πολλαπλών καναλιών δυσκολεύονται να διατηρήσουν εστίαση σε συγκεκριμένες δραστηριότητες για μεγάλες περιόδους (Wilmer et al., 2017).
2. Προβλήματα στην εκτελεστική λειτουργία:
Η εκτελεστική λειτουργία περιλαμβάνει την ικανότητα προγραμματισμού, λήψης αποφάσεων και αυτοελέγχου. Τα άτομα που παρουσιάζουν διαδικτυακό εθισμό φαίνεται να παρουσιάζουν προβλήματα στην εκτελεστική λειτουργία, δηλαδή είναι λιγότερο ικανά να οργανώνουν αποτελεσματικά το χρόνο τους ή να λαμβάνουν αποφάσεις υπό πίεση (Montag et al., 2021).
3. Αλλαγές στη λευκή ουσία του εγκεφάλου:
Έρευνες που χρησιμοποιούν απεικονιστικές μεθόδους, όπως η διάχυση μαγνητικής τομογραφίας (DTI), έχουν εντοπίσει αλλοιώσεις στη λευκή ουσία του εγκεφάλου σε άτομα που παρουσιάζουν σοβαρό διαδικτυακό εθισμό. Αυτές οι αλλοιώσεις εντοπίζονται σε περιοχές που εμπλέκονται στη ρύθμιση των συναισθημάτων, στην προσοχή και στη λήψη αποφάσεων (Li et al., 2020).
4. Επιδράσεις στη Ψυχική Υγεία:
Ο διαδικτυακός εθισμός συσχετίζεται συχνά με προβλήματα ψυχικής υγείας, όπως η κατάθλιψη, το άγχος και η διαταραχή ελλειμματικής προσοχής και υπερκινητικότητας (ΔΕΠΥ). Τα ψυχολογικά αυτά προβλήματα μπορούν να επιδεινώσουν την έκπτωση των γνωστικών λειτουργιών, δημιουργώντας έναν φαύλο κύκλο που ενισχύει την εξάρτηση από το Διαδίκτυο (Bickham et al., 2021).
5. Νευροπλαστικότητα και εθισμός:
Ο εγκέφαλος προσαρμόζεται στις συνήθειες, και η συνεχής χρήση του Διαδικτύου μπορεί να ενισχύσει νευρωνικά μονοπάτια που ευνοούν τον εθισμό και την άμεση ανταμοιβή. Με αποτέλεσμα να ψάχνουμε συνεχώς ικανοποίηση μέσω του Διαδικτύου χωρίς να μπορούμε να περιμένουμε (μείωση της αντοχής στην αναβολή της απόλαυσης) (Brand et al., 2019).

Οι νεαροί ενήλικες και οι έφηβοι φαίνεται να είναι πιο ευάλωτοι σε αυτές τις επιπτώσεις. Ο εγκέφαλος των παιδιών και των εφήβων είναι πιο εύπλαστος και ευαίσθητος στις εξωτερικές επιρροές, γεγονός που τον καθιστά πιο ευάλωτο στις αρνητικές επιπτώσεις της υπερβολικής χρήσης του Διαδικτύου (Liu et al., 2022).

Προτάσεις για τους γονείς

1. Καθυστερήστε την πρώτη επαφή του παιδιού με το Διαδίκτυο. Όσο αυξάνεται η ηλικία τα παιδιά αναπτύσσουν περισσότερες δεξιότητες στη διαχείριση του άγχους και μπορούν να ρυθμίσουν καλύτερα εθιστικές δραστηριότητες.
2. Ορίστε σαφή όρια και χρόνο χρήσης του Διαδικτύου: Ρυθμίστε συγκεκριμένο χρόνο για τη χρήση συσκευών, ειδικά σε μικρά παιδιά και εφήβους, ώστε να μην οδηγούνται σε υπερβολική χρήση.
3. Προωθήστε άλλες δραστηριότητες: Ενθαρρύνετε τη συμμετοχή των παιδιών σε εξωσχολικές δραστηριότητες, αθλητισμό, τέχνες ή άλλες ενδιαφέρουσες δραστηριότητες που δεν σχετίζονται με την τεχνολογία.
4. Δημιουργήστε έναν ανοιχτό διάλογο: Μιλήστε ανοιχτά με τα παιδιά σας για τους κινδύνους του διαδικτύου και τον εθισμό. Εκπαιδεύστε τα σχετικά με τις συνέπειες της υπερβολικής χρήσης.
5. Δώστε το παράδειγμα: Προσπαθήστε να είστε θετικά πρότυπα για τα παιδιά σας. Αν και οι ίδιοι χρησιμοποιείτε το Διαδίκτυο με μέτρο, θα είναι πιο πιθανό να ακολουθήσουν την ίδια συμπεριφορά.

Η έρευνα δείχνει σαφή συσχέτιση μεταξύ του διαδικτυακού εθισμού και της έκπτωσης των γνωστικών λειτουργιών. Προληπτικά μέτρα, όπως η περιορισμένη και συνειδητή χρήση του Διαδικτύου, καθώς και η υποστήριξη από επαγγελματίες υγείας, μπορεί να είναι καθοριστικά για την αποφυγή σοβαρών επιπτώσεων.

Βιβλιογραφία:

• Bickham, D. S., Hswen, Y., & Rich, M. (2021). Media use and depression: Exposure, household rules, and symptoms among young adolescents. Journal of Adolescent Health, 68(6), 1153-1159.
• Brand, M., Young, K. S., & Laier, C. (2019). Prefrontal control and internet addiction: A theoretical model and review of neuropsychological and neuroimaging findings. Frontiers in Human Neuroscience, 13, 1-14.
• Firth, J., Torous, J., Stubbs, B., Firth, J. A., Steiner, G. Z., Smith, L., & Sarris, J. (2019). The "online brain": How the internet may be changing our cognition. World Psychiatry, 18(2), 119-129.
• Kuss, D. J., & Lopez-Fernandez, O. (2016). Internet addiction and problematic internet use: A systematic review of clinical research. World Journal of Psychiatry, 6(1), 143-176.
• Liu, M., Wu, L., & Yao, S. (2022). Dose-response association of screen time-based sedentary behavior in children and adolescents and the risk of anxiety: A meta-analysis. Journal of Affective Disorders, 296, 353-364.

Ασπασία Πίζγα, Ψυχολόγος

Διδάκτωρ στην Ιατρική Σχολή

MSc Έλεγχος του Στρες & Προαγωγή της Υγείας

Αναζήτηση

0

Τελευταία Νέα

Δημοφιλή Άρθρα